Reha Arar, ''KKTC'ye yatırım yapan turizmci mutsuz''

KKTC'de yayımlanan Halkın Sesi Gazetesi'nden Züleyha Karaman'a açıklama yapan Turizm Yatırımcıları Derneği KKTC Temsilcisi ve Merit Otelleri Yönetim Kurulu Başkanı Reha Arar, ülkeye kaynak aktararak yatırım yapan yatırımcının mutsuz olduğunu belirterek, 'Zaten yatırım yapana kadar yatırımcının anası ağlıyor' ifadesini kullanarak, yatırımcının karşılaştığı bürokratik ve diğer sorunlara vurgu yaptı.

İşadamı Serdar Bilgili'nin Bafra bölgesindeki yatırımında çekildiğini ve bunun basına yansıdığını belirten Arar,Serdar Bilgili'nin yatırımdan çekilmesinin, acı bir olay ve kendileri için kötü bir durum olduğunu kaydetti. Arar, 'Hükümet adına birisinin yatırımcıya sahip çıkması lazım' dedi.

 

'TYD'NİN TEMSİLCİLİK AÇMASI GEREKLİ GÖRÜLDÜ'

 

Türkiye'deki Turizm Yatırımcıları Derneği'nin KKTC'de temsilcilik açmasının, gerekli görüldüğünü  ifade ederek, derneğin 25 yıl önce, Besim Tibuk'un  arzu ve desteğiyle Barlas Küntay tarafından kurulduğunu anlatan Arar, 'O zamandan beri bu dernek Türkiye'deki gerçek yatırımcıların birleştiği,  tartıştığı çok önemli bir dernektir. Türkiye'de bütün turizm yatırımcıları aşağı yukarı bu derneğin üyesidir' diye konuştu.

Kuzey Kıbrıs'a yatırımı yapanların, genellikle Türkiye'den gelen işadamları olduğunu ve bu işadamlarının derneğinde mensubu olduğunu kaydeden Arar, 'Kuzey Kıbrıs'ta yatırım arayışı içinde olan ve buradaki otellerin yüzde 80 sahibi Türk işadamları. O zaman TYD'nin burada temsilcilik açmasının gerçek ve lüzumlu olduğu görüldü. Yönetim Kurulu benim bu göreve getirilmemi öngörmüş. Ben de böyle onurlu bir görevi Kuzey Kıbrıs'a belki taş üzerine bir taş koyarım diye kabul ettim' dedi.

'BU ÜLKENİN SEVDALISIYIZ'

 

Net Holding olarak Kuzey Kıbrıs'ın sevdalısı olduklarını, ülke için bugüne kadar gece gündüz demeden, bir nevi taşı kazıyarak bu noktalara geldiklerini ifade eden Arar, şöyle devam etti:

'Bu tesisler kolay yapılmadı. Bu ülkenin turizm iklimi düşündüğünüz kadar sıcak iklim değil. Hükümetin ülkedeki turizm iklimini ısıtması lazım. Bu mecazi anlamda söylenmiş bir cümle ama altında yatan gerçek, bu ülkede turizm fabrikalarının bacalarının tütmesi lazım. Türkiye 2013 yılında 60 milyon turist, 60 milyar dolar gelir bekliyor. Şimdi sorarım 2023 için Kuzey Kıbrıs'ın turizm hedefleri nedir? Burada bir sıkıntı var. Biz turizm alanında yeterince gelişemiyoruz, gelişmiyoruz. Bunun da sebeplerinin araştırılması ve yaraların üzerine pansuman yapılıp, tedavi edilmesi lazım. Teşviklerde, bürokraside, izinlerde mi hata var? Bir yerlerde hata var, bunun telafisi lazım. Eğer hastalığı bırakırsak, salgın olur.'

 

'YATIRIMCININ ANASI AĞLIYOR'

 

Ülkeye yatırım yapan turizmcinin mutsuz olduğuna işaret eden Reha Arar, şunları kaydetti:

'Bugün mülkünü, malını, parasını bu ülkeye yatırmış turizmci acaba mutlu mu? Gerek odalar, gerek ticari kuruluşlar, gerek kişilerle yaptığım tüm konuşmalarda bir mutsuzluk görüyorum. Yatırımcı mutsuz. Zaten yatırımcının anası ağlıyor, yatırımı yapana kadar. Her zaman söylüyorum; 69 yaşındayım, hayatımın en zor günleri Lefkoşa Merit Otel'in yapılışı sırasındaydı. Çıkıp bir bürokrat diyor ki, ‘Lefkoşa'nın güneşini kesiyorsunuz', soruyorum size, Lefkoşa'nın güneşi nasıl kesilir? Burada çok ciddi bir sıkıntı var, ülkenin reel sektörüne enjekte edecek ilacı çok fazla sektörden alamıyoruz. Bugün turizm 32'ye yakın değişik sektöre kan veren ana sektördür. Biz bu ülkeye ne kadar çok turist getirirsek, bu ülkedeki reel sektör ve sosyal refah artar.'

Reha Arar, 'Hükümetin ülkedeki turizm iklimini ısıtması için neler yapması gerektiği' sorusu üzerine de şunları söyledi:

'Teşvikleri artırması, tahsisleri hızlandırması, bürokratik engelleri kaldırması, özel, sırf turizmci ve yatırımcı ile uğraşacak bir gerçek merkez kurması ve burada danışmanlar görevlendirmesi, bankaların yatırımcıya kredi vermesinin sağlanması, ilgili ülkelerle konuşarak tapuların kredi karşılığı ipotek alınabilmesi, bir çırpıda aklıma gelen bunlar.'

 

TURİZM TEŞVİK KREDİLERİ

 

TYD'nin, Bafra Turizm Bölgesi için verilen turizm teşvik kredilerinin diğer bölgelere de yayılması yönündeki talebiyle ilgili bir gelişme olup olmadığı sorusuna Arar, Türkiye Kalkınma Bankası Genel Müdürü ile bir görüşmesi olduğunu, bu konuda çok büyük bir anlayış gördüğünü ifade ederek, 'Kuzey Kıbrıs'a bakış açısı çok farklı çok müspet, kendileri ile görüştük, bu konuyu inceliyorlar, gerek bunun yayılması gerekse teminatların kolaylaştırılması konusunda eminim ki Türkiye Kıbrıs'a bir destek verecek. Bu konuda Sayın Büyükelçimiz Halil İbrahim Akça'nın da yoğun çalışmaları var' dedi.

Arar, 'Türkiye Kalkınma Bankası Genel Müdürü bu olayın doğru olduğunu,  bu konuda bir çalışma yapacağını söyledi. İnşallah bu çalışması müspet neticelenir ve bu konudaki kararname doğru anlamda çıkar' dedi.

Reha Arar, turizm teşviklerinin Bafra dışına yayılmasına KKTC hükümetinin nasıl baktığı konusunda ise şunları söyledi:

'Her yiğidin bir yoğurt yiyişi vardır. Bir turist ne kadar ne derseniz deyin bu otele gelmez. Onun gönlü küçük butik oteldedir. Bir turist vardır ki hiçbir zaman küçük butik otele gitmez. Şimdi herkesin bir alıcısı vardır, bir satıcısı vardır. Bunu devlet veya hükümet tayin  edemez, bu ekonominin kanunları içersinde yürür. Yatırımcı nereye yatırım yapacağını hesap eder. Hiç kimse parasını sokağa atmaz. Yatırımcı zaten kâr kokusunu bir yerden alır, bir topraktan alır ve o toprağa gider. Eğer bugün Bafra'da kâr kokusu yoksa siz yatırımcıya zorla Bafra'da otel yaptıramazsınız. Nitekim işte başlayan iki tane otel yarım vaziyette.  Niye? belki de şuanda zamanı doğru bulmadılar.'

 

'SERDAR BİLGİLİ'NİN ÇEKİLMESİ BİZİM İÇİN KÖTÜ BİR OLAY'

 

İşadamı Serdar Bilgili'nin yatırımcısı olduğu, dünya markası bir otelin Bafra'dan çekildiğine işaret eden Reha Arar, 'Bizim için çok acı oldu aslında. Serdar Bilgi çekildi. Bunu basında bütün işadamları okudu, her kes birbirine, 'Kıbrıs'ta ne var da Serdar Bilgili çekildi' dedi. Bu, bizim için kötü bir olaydır. Böyle çıkan bir haber bizim için kötüdür. Hükümet adına birisinin yatırımcıya sahip çıkması lazım. Bu kimdir? Turizm Bakanlığı'mıdır? Yatırımcı şehirciliğe dosyasını veriyor, altı ay, bir yıl bekliyor. Çünkü sistem böyle çalışıyor. Bu sistemi tamamıyla değiştirmek lazım' dedi.

Turizmde yan dalların da desteklenmesi, restoranların ve alışıveriş ortamının geliştirilmesi gerektiğini vurgulayan Reha Arar, ülkede çok ciddi çevre felaketi yaşadığını, bir turizm ülkesinin bu gibi sorunlarını çözmüş olması gerektiğini söyledi.

 

'ALTERNATİF ELEKTRİĞE KAPI AÇMAK LAZIM'

 

Ülkedeki elektrik fiyatlarının yüksekliğine de işaret ederek, alternatif elektriğe kapı açmak gerektiğini belirten Reha Arar, şöyle devam etti:

'Şuandaki elektrikte iki tane yüksek girdi görüyorum; bir tanesi personel ücretleri, biri de yakıt ücretleri. Bu ikisinin de gözden geçirilmesi gerekir. Bugün Elektrik Kurumu'ndaki 500 kişinin kıdem tazminatı kişi başı 1 milyon TL'yi geçmiş, yani 500 milyon TL, bu çok ciddi bir rakam. Bunun için de kimse bu yaraya neşter vuramıyor. Bakın, Kıbrıs Türk Hava Yolları örneği önümüzde. Elektrik İdaresi misali önümüzde, bir yere kadar insan dayanabilir, bir yerden sonra dayanamaz. Bu ülkede sağduyunun gerçek anlamda hissedilmesi lazım.'

Kuzey Kıbrıs'ın enterkonnekte sisteme girmesinin çok büyük yararı olduğuna değinen Arar, 'Bu bir al gülüm ver gülümdür, bu sisteme girilmesi halinde çok büyük faydası var. Alternatif elektriklere kapı açılırsa elektrik fiyatları kendiliğinden ucuzlar. Elektrik bu vaziyette, suyun dağıtımı ülkede bir problem oldu. Türkiye çok büyük bir emekle o suyu buraya getiriyor, su geldi neredeyse hala borular caddelerde duruyor. Bu borular ne zaman döşenecek, bu borulardan ne zaman su geçecek. Ben şundan korkuyorum; su gelecek buraya biz dağıtamayacağız. Şuanda biz her şeyi bıraktık, suyun yönetimini tartışıyoruz.  Her gün kedimize bir gündem yaratıyoruz, o gündemin altında eziliyoruz. O gündem beş altı gün sürüyor. Gündem mahkemeye gidiyor ertesi gün yeni bir gündem çıkıyor.'

Reha Arar, Net Holding'in 2015'hedefleri arasında, Mare Monte Otel'in başlaması, Cyprus Garden Otel'in geliştirilmesi olduğunu belirterek, Girne'de bir iki tane küçük ölçekli projelei olduğunu da söyledi.

 

'ULAŞILMAZ BİR ÜLKE'

Ülkeye ulaşım sorununun devam ettiğine işaret eden Arar, 'Kuzey Kıbrıs'ın hala ulaşılmaz bir ülke olduğunu' kaydetti.

Arar, ulaşım sorununun aşılmasında Türk Hava Yolları'na (THY) önemli görevler düştüğünü vurgulayarak, 'Bu güzel ülkeyi biz dünya ile entegre edemiyoruz. Dünyadan kopuk yaşıyoruz. Dünyanın içinde olmamız lazım. Ülkeyi turiste hazırlamamız lazım' dedi.