Türk turizminin lokomotifi Antalya'da, yerli personel açığını kapatmak amacıyla bu yıl yaklaşık 15 bin yabancı personel istihdam edildi. Ancak özellikle Endonezya'da devreye alınan yeni vize merkezi uygulaması nedeniyle uzayan bürokratik süreçler, binlerce çalışanın sezona zamanında yetişememesine neden oldu.
OFA Global Yönetim Kurulu Başkanı Okan Çiler, Turizmdays.com'a yaptığı açıklamada, bu sezon Antalya'daki otellerin ağırlıklı olarak Kırgızistan, Kazakistan, Endonezya, Özbekistan, Rusya ve Türkmenistan'dan personel temin ettiğini söyledi. Çiler, özellikle Türki Cumhuriyetlerden gelen çalışanların beklentilerinin değişmesiyle sektörün son yıllarda Uzak Doğu pazarına yöneldiğini ifade etti.
Türki Cumhuriyetlerden Uzak Doğu'ya yönelim
Çiler, geçmişte Türk turizminin en önemli insan kaynağı olan Kırgızistan ve Kazakistan gibi ülkelerden gelen çalışanların artık daha seçici davrandığını belirterek, "Bu ülkelerdeki vatandaşlar Türkiye'yi ve çalışma koşullarını yakından tanıyor. Artık maaş odaklı hareket ediyor, döviz kuru ve işletmenin sürdürülebilirliğini dikkate alarak tercih yapıyorlar. Bu nedenle oteller son iki-üç yıldır Nepal, Endonezya ve Sri Lanka gibi alternatif pazarlara yöneldi" dedi.
Türkiye'de elde edilen gelir seviyesinin Endonezya'daki kazançların yaklaşık üç katı olması nedeniyle geçen yıl yaklaşık 12 bin başvuru alındığını hatırlatan Çiler, otellerin bu yıl da kasım ve aralık aylarında erken planlama yaptığını ancak süreçte ciddi aksaklıklar yaşandığını kaydetti.
Vize süreci 2,5 aya uzadı
Geçen yıl Endonezya'dan yapılan başvuruların doğrudan Türkiye Cumhuriyeti Büyükelçiliği üzerinden kısa sürede sonuçlandığını belirten Çiler, bu yıl VFS Global üzerinden yürütülen yeni sistemin işlemleri önemli ölçüde yavaşlattığını söyledi.
Çiler'in aktardığı bilgilere göre süreçte yaşanan başlıca gecikmeler şöyle sıralandı:
- Randevulu sisteme geçilmesi nedeniyle ilk randevuların 15-20 gün sonrasına verilmesi,
- Başvuru sonrasında referans numarasının alınmasının yaklaşık bir ay sürmesi,
- Bakanlık onay sürecinin 2-3 haftaya kadar uzaması,
- Konsolosluklardaki yoğunluk nedeniyle normalde bir hafta içinde tamamlanması beklenen vize basım işlemlerinin 3 hafta ile 1 ay arasında gerçekleşmesi.
Bu aşamalar nedeniyle yabancı personelin Türkiye'ye geliş süresi ortalama 2,5 aya kadar çıktı ve çok sayıda çalışan turizm sezonuna yetişemedi.
Başvurular beklentinin altında kaldı
Okan Çiler, şubat ve mart aylarında Dışişleri Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı nezdinde yaşanan sorunların dile getirildiğini ancak süreçte herhangi bir iyileşme sağlanamadığını ifade etti.
Geçen yıl Endonezya'dan Türkiye genelinde yaklaşık 12 bin başvuru alındığını belirten Çiler, bu yıl da 12-13 bin başvuru beklediklerini ancak uzayan işlemler nedeniyle birçok adayın başvurudan vazgeçtiğini söyledi. Bu nedenle başvuru sayısının 8-10 bin seviyesinde kaldığını aktaran Çiler, birçok otelin yabancı personel planlarını iptal ederek yerli iş gücü ve farklı pazarlara yöneldiğini ifade etti.
"Hem oteller hem danışman firmalar mağdur"
Vize süreçlerindeki aksaklıkların yalnızca otelleri değil, personel temininde görev alan danışmanlık şirketlerini de olumsuz etkilediğini belirten Çiler, Sri Lanka ve Nepal gibi alternatif pazarlarda da farklı zorluklar bulunduğunu söyledi. Çiler, Nepal pazarının açık olmasına rağmen kısa dönemli sezonluk turizm istihdamında otellerin bu ülke vatandaşlarına temkinli yaklaştığını sözlerine ekledi.
Sektör temsilcileri, yabancı iş gücünün zamanında Türkiye'ye gelebilmesi için vize ve çalışma izni süreçlerinin hızlandırılmasının, turizm sektörünün operasyonel sürdürülebilirliği açısından kritik önem taşıdığına dikkat çekiyor.
