Rusya'ya "turist" diye işçi götürüp, ortada bırakıyorlar

Sorunun kaynağında, özellikle  inşaat sektöründe çalıştırmak üzere Türkiye'den 'turist' diyerek Rusya'ya işçi getiren ve patlak veren anlaşmazlıklar sonrası işçileri yüz üstü bırakan aracı şirketler ve şahıslar var.

 

Türkiye'deki işsizlik, maaşların düşük olması, yaşam düzeyinden şikayet, Rusya'nın hem iş hem de sosyal yaşam açısından 'cazibe merkezi' olarak görünmesi gibi pek çok faktör birleşince, işçi simsarlarının ağına düşenlerin sayısı gittikçe artıyor.

 

Sadece geçen yıl  500'e yakın Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı, çalışma niyetini gizleyerek, 'turist' gibi geldikleri Rusya'da çalıştırıldıktan sonra işverenlere yaşadıkları sorunlar yüzünden ortada kaldı.

 

Sorun artık 'istisnai' durum olmaktan çıkıp 'sistematik' bir hal almaya başladı. Türkiye-Rusya hattında ayağı olan işçi simsarları, Rusya'da yasal olarak çalışmak için gerekli olan vize ve izinlerin hem yüksek maliyetli hem de kotalar yüzünden zor olması nedeniyle, vizesiz rejimi suiistimal etmeye başladı.

 

Sistem genellikle şöyle işliyor ve sorunlar da şöyle ortaya çıkıyor:

 

'Rusya'da iyi koşullarda çalıştırılmak üzere inşaat işçileri aranıyor' diye ortaya çıkan  kişi ve karavan şirketler, Türkiye'deki yüksek talep sayesinde her seferinde çok sayıda kişiyle anlaşıyor. Maaş ve çalışma koşulları genellikle olduğundan çok daha iyi gösteriliyor. Pasaportunu alan işçiler, Türkiye ile Rusya arasındaki rejim bir aya kadar turist olarak vizesiz kalmaya imkan verdiği için, Rus gümrüğünde 'turist oldukları' beyanında bulunarak ülkeye giriyor.

 

Daha sonra işçilerle işverenler arasında sık sık sorun yaşanıyor. Genellikle işçiler maaşların ödenmediği, vaat edilenden daha az ödenmek istendiği, çalışma ve yaşama koşullarının çok kötü olduğu, vaat edilen  şartların yerine getirilmediği gibi gerekçelerle ihtilafa düşüyor.

 

Bu ve benzer durumlarda son çare olarak Moskova'daki büyükelçilik ya da diğer Rusya şehirlerindeki Türk başkonsolosluklarına sığınan işçilerin sayısı artıyor. Türk makamları anlaşmazlıkların çözümü için yardımı olmaya çalışıyor ama sistematik hale gelen sorunla baş edilemiyor. Türk resmi temsilciliklerine ellerinde bavullarıyla sığınan ve hiç parası kalmayan işçilerin Türkiye'ye yollanmaları da her seferinde günlerce süren sıkıntılı bir sürece neden oluyor.

 

Turist statüsü çalışma hakkı vermediği için, bu halde yakalanan Türk vatandaşları sınır dışı ediliyor ve pasaportlarına vurulan mühür bir daha girmelerine yasak koyuyor.

 

Bazı şahıs ve şirketlerin bu istismarı artık bir 'iş' haline getirdikleri biliniyor ama ortada kanıt olmadığı için çoğu kez hukuki bir işlem de yapılamıyor. Ellerinde ne kontrat ne de çalışma izni olan 'kaçak' işçilerin tek başına beyanları hukuki bir sonuç yaratmıyor. Hatta bazı 'işveren'ler, 'Şartları bilerek geliyorlar ama burada taleplerini değiştirerek bizi zor duruma düşüyorlar' diye karşı şikayette bile bulunuyorlar.

 

Son dönemde artan bu sorunun, Türkiye ile Rusya arasındaki vizesiz rejimin geleceğine de zarar vermesinden korkuluyor.

 

Sorunun nasıl çözülebileceği konusunda somut bir yol haritası yok. Rus tarafı, vizesiz rejime uygun davranarak, normal pasaport ile gümrüklere gelen Türk vatandaşlarının ülkeye turist olarak girişleri konusunda bir zorluk çıkarmıyor. Türk tarafı ise, işçi simsarlarının Rusya'ya dönük  faaliyetlerini önleyebilme yolunda somut bir başarı elde edebilmiş değil.

 

Rusya'daki Türk toplumunun kaygısı, bu tür olayların daha da yaygınlaşmasının, 'bahar havası' yaşayan Türkiye-Rusya ilişkilerinde, yasalara saygılı vatandaşların hayatını zorlaştırabilecek  bir 'çıbanbaşı'na dönüşme kaygısı.

 

RUSYA'YA TURİST OLARAK GELİRKEN…

 

Türkiye ve Rusya arasındaki anlaşmaya göre iki ülke vatandaşları, turistik amaçla yapacakları vizesiz girişlerde tek girişte aralıksız 30 günden, 6 ay içinde ise 90 günden fazla kalamıyor.

 

Rusya'ya turistik seyahat yapacak olan Türk vatandaşlarının pasaportlarının geçerlilik süresinin en az 6 ay olması, herhangi bir yerinde yırtık veya çok eski olmaması gerekiyor.

 

Türk vatandaşlarının uçakta verilecek göçmen kartının iki tarafını da Latin harflerle doldurduktan sonra, pasaport kontrolündeki görevliye vermesi gerekiyor. Görevli memur göçmen kartının bir tarafını yırtıktan sonra, diğer tarafını mühürleyip seyahat eden kişiye verecek.

 

Turist olarak gelen vatandaşın, bu göçmen kartını pasaportu kadar dikkatli saklaması ve ülkeden ayrılırken yine pasaport kontrolü yapan memura sunması gerekiyor.

 

Rusya'ya turist olarak gelecek Türk vatandaşlarının dikkat etmesi gereken diğer konuyu da Rusça'da "Registratsiya" olarak bilinen kayıt işlemi oluşturuyor. Yasaya, göre ülkeye giriş yapan her yabancının 7 günden fazla kalacaksa  polise kayıt yaptırması gerekiyor.

 

Rusya'da 7 iş gününden fazla kaldığı halde kayıt yaptırmayanlar polis kontrolü sırasında tespit edilmeleri halinde sınır dışı edilme ve Rusya'ya tekrar girememe tehlikesiyle karşı karşıya kalacak.

 

RUSYA İLE VİZELER RESMEN KALKTI

 

16 Nisan 2011

 

Son dönemde imzalanan serbest seyahat anlaşmalarının son halkası Rusya oldu. Türk vatandaşları bundan böyle Rusya'ya vizesiz gidebilecekler.

 

Türkiye ve Rusya, Soğuk Savaş sonrası dönemde gelişen ekonomik ve siyasi ilişkileri, vizeleri kaldırarak taçlandırdı. Rusya Devlet Başkanı Dmitri Medvedev'in Mayıs 2010 Ankara ziyaretinde imzalanan ve Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın Mart 2011 Moskova ziyaretinde nota değişimi yapılan "Vize Muafiyeti Anlaşması" gece saat 00.01'de uygulamaya girdi. Buna göre iki ülke vatandaşları, bir aya kadar süreli ziyaretlerde vizesiz geçiş yapabilecek.

 

İki ülkenin stratejik ortaklık perspektifinde ilerlemesini sağlayacak uygulama, toplam 100 milyar dolar ticaret hedefinin yakalanmasına katkı sağlayacak. Turizm sektöründe hummalı çalışmalara neden olan düzenleme, kısa süreli iş ziyaretleri ve fuar katılımları açısından da büyük kolaylıklar getirecek. Türkiye'nin "sıfır sorunlu dış politika yaklaşımı" ve Rusya'nın "modernizasyon ve liberalleşme çabaları" ile örtüşen uygulamanın özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler açısından avantajlar sağlaması bekleniyor.

 

Yetkililer, Rusya havalimanlarında bir kısım zorluklarla karşılaşmamak için teknik konular konusunda uyarıyor. Pasaport sürelerinin en az 6 ay olması, yırtık ve yıpranmış olmaması ve 7 günün üzerindeki ziyaretlerde "registre" (kayıt) işlemlerinin yapılmasının zorunlu olduğu hatırlatılıyor. Otel dışında kalacak Türk vatandaşları yedi günün üzerinde bir ziyaret planlamaları durumunda bulundukları bölgedeki Federal Göçmen Bürosu temsilciliklerinden adres kayıtlarını yaptırmaları gerekiyor. Bir diğer dikkat edilmesi gereken konu ise girişte doldurulan "migrasyon" (göçmenlik) kartı. Uçakta dağıtılacak olan kartın iki parçasının da düzgün bir şekilde doldurulması gerekiyor. Rusya girişinde gümrük görevlileri, üzerine mühür bastıktan sonra iki parçadan birini geri veriyor. Bu parçanın sağlıklı bir şekilde korunması ve çıkışta gümrük görevlilerine verilmesi gerekiyor.

 

Türkiye Moskova Büyükelçisi Aydın Sezgin, konu ile ilgili yaptığı uyarıda, "Vize kalktı, ben üç aylık vizemle Rusya'ya girerim anlayışı ile Moskova Şeremetyevo Havalimanı'na geldiklerinde maalesef ülkeye giremezler. Gereksiz yere sorunlarla karşılaşmamak için vatandaşlarımızın gerek Türkiye Moskova Büyükelçiliği ve Konsolosluğu gerekse Rusya'nın Ankara Büyükelçiliği'nden gerekli bilgileri edinerek yola çıkmalarını rica ediyorum." hatırlatmasında bulundu.

 

Anlaşmaya göre iki ülke vatandaşlarının 180 gün içerisinde farklı giriş çıkışlarda toplam bulunma sürelerinin de 90 günü aşmaması gerekiyor. Turizm sektöründe önemli bir canlanma beklenirken Türkiye, 2011 Rus turist hedefini 4 milyona çıkardı. Rusya ile vizesiz döneme geçilmesinin ardından Türkiye'ye vize uygulamayan ülkelerin sayısı 58'e ulaşacak. (Turkrus.com)