Turizm cennetinde barınma krizi!

Güneşi, güvenliği, gelişen turizm sektörü ve yaşam kalitesiyle Avrupa’nın başarı hikâyelerinden biri olarak tanıtılan Portekiz, son yıllarda konut piyasasında gittikçe büyüyen bir krizle karşı karşıya. 

Ülkenin başkenti Lizbon’da konut fiyatları, yerel gelirlerin çok üzerine çıkarak, Avrupa’nın konut bakımından en pahalı ve erişilmesi en zor şehirleri arasına girdi.

Veri platformu Numbeo’nun son verilerine göre, Lizbon’da ortalama bir konutun fiyatı, tipik bir hanenin yıllık gelirinin yaklaşık 18,7 katına ulaştı. 

Bu oran, Avrupa’nın büyük şehirleri arasında en yüksek seviyelerden biri olarak kaydedildi.

Aynı oran, Hırvatistan’ın turistik kıyı kenti Split için de 18,7 olarak hesaplandı.

Konut piyasalarında yaygın kullanılan fiyat-gelir oranı, ortalama bir hanenin bir ev satın alabilmek için kaç yıllık gelirine ihtiyaç duyduğunu gösteriyor. Uzmanlara göre, bu oranın 10 seviyesinin üzerine çıkması konut erişilebilirliği açısından ciddî sorunlara işaret ediyor.

Bu eşik, konut kredilerinde hane gelirinin yaklaşık yüzde 30’unun konut giderlerine ayrılması ve kredi vadelerinin genellikle 30 yıl ile sınırlandırılması gibi standartlara dayanıyor.

Fiyat-gelir oranında Lizbon ve Split’i, 18,1 ile Prag, Milano ve Tiran izliyor. Ardından Viyana 17,4, Belgrad 17,2, Paris 17, Londra 16 ve Brno 15,8 oranıyla sıralanıyor.

Veriler, Avrupa’nın birçok büyük kentinde ev sahibi olmanın yerel gelirlerle giderek daha zor hale geldiğini ortaya koyuyor.

Ancak Lizbon örneği, konut fiyatları ile halkın satın alma gücü arasındaki kopuşun en çarpıcı örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.

Konut fiyatları 10 yılda yüzde 240 arttı

Portekiz’de son 10 yılda konut fiyatları yaklaşık yüzde 240 yükseldi. Aynı dönemde ortalama ücretler ise yaklaşık yüzde 59 arttı.

Başka bir ifadeyle, konut fiyatları gelirlerden yaklaşık dört kat daha hızlı yükseldi.

Lizbon’da fark daha da belirgin. Kent merkezinde bir konutun metrekare fiyatı yaklaşık 6 bin 763 avroya ulaşırken, 50 metrekarelik mütevazı bir dairenin fiyatı yaklaşık 338 bin avroyu buluyor.

Aylık ortalama net gelirin yaklaşık 1.416 avro olduğu kentte, böyle bir konutun bedeli bir kişinin hiç harcama yapmadan yaklaşık 19 yıllık gelirine denk geliyor.

Portekiz’de yılda yaklaşık 25 bin ila 30 bin yeni konut tamamlanırken, sektör temsilcileri ve kamu tahminleri gerçek ihtiyacın 45 bin ila 50 bin konut seviyesinde olduğunu belirtiyor.

Ülkedeki sosyal konutların toplam konut stokundaki payı ise yaklaşık yüzde 2 ile Avrupa’nın en düşük oranlarından biri.

Konut fiyatlarındaki artış, Portekiz’de son yılların en büyük konut protestolarını da beraberinde getirdi.

2023’ten bu yana faaliyet gösteren Casa para Viver (Yaşamak İçin Ev) hareketi, “Já não dá” (Artık olmuyor) sloganıyla binlerce kişiyi sokağa çıkardı.

Eylemciler, kira kontrollerinin güçlendirilmesini, daha fazla uygun fiyatlı konut yapılmasını ve boş binaların kullanıma açılmasını talep ediyor.