Turizm ve taşımacılık gibi düşük katma değerli ve dış şoklara açık alanlarda 120 milyar Dolar’lık “devasa” bir rakam açıklandı. 2025 yılında 64 milyon ziyaretçiden 65 milyar Dolar gelir elde edilmiş? Bu, sürekli döviz açığı bulkunan ekonominin ayakta kalmasını sağlayan “zorunlu bir pansuman” mı? Kalıcı ve sürdürülebilir doğrudan yabancı sermaye girişine ihtiyaç yok mu?Ekonomist Erol Karabulut’un derlediği verilere göre, hizmetler, özellikle turizm, sektöründe eski canlılığın devam etmesi pek olası görünmüyor.Zaten, 2025’te ancak 2024’ü tekrar eden trend bunu gösteriyordu. tüketici de ülkemizin artık “pahalılandığını” kısmen anladı. Birkaç yıllık deneyimden sonra iyice anlayacak! Genel olarak, önümüzdeki dönem birkaç eğilim var.Lüks tüketimin artması, sürü etkisi ile sığ sularda yüzme (Yalnız sayıya odaklı), enflasyon ve faiz beklentileri ile açığı kapatmakta “makyajdan” öte anlam taşımayan hizmetler sektörünün görece başarısı (Fiyat/Kaliteye). İç talep ve ihracatın zayıf kalması ile sanayi üretimi ve gecikmeyle istihdam da daralma görülecek. Açıkların bir kısmı için turizm yine pansuman görevi alacak mı?(Ancak turizm de, “Eksi 14 büyüyen” TARIM sektörü baskısı artıyor.) TCMB’ye göre Türkiye, sanayi üretimi ve mal ihracatı yapmak için yüksek oranda ara malı ithalatı yapmaktadır? Hizmetlerden, turizmden gelen döviz, ancak yarayı “pansuman” eder, ya iyileşme?Doğrudan sermaye girişi de zayıf olduğuna göre…Hizmetler dengesindeki 120 milyar Dolar’lık hacim, bu açıkla yutulmaktadır.Turizm, yoksa üretim ve ticaret açığı verenlerin makyaj malzemesi mi?Bu arada, turizm neyi mi yutuyor?Olsa olsa ekonomide en düşük maaşı verdiği turizm çalışanların alın terini mecburen! Çünkü hibe teşvikler bitti ve en az 20 çeşit vergi ödüyor vs, mesela!Turizm sorun değil! Türkiye'nin asıl sorunu hizmet satamamak değildir, mal üretirken dışarıya (ithalata) olan bağımlılığını kıramamasıdır. İthalata en az bağımlı Hizmetlerden ve turizmden gelen döviz, sanayideki yapısal açığı kapatmaya yetmediği sürece cari açık kronik bir sorun olarak kalacaktır.Turizmci bu açıdan, “zengin” sanayi ülkelerinin “yorgun” işçilerini ekonomik koşullarda ağırlayan “fakir” bir işçi mi? Tartışılır… Men Dakka Dukka? Turizm ve dış ticaret açığı, bin Dolar
DIŞ TİCARET | TURİZM | AÇIĞI | |
| 2015 | -62 637 098 | 37 700 923 | 60,19 |
| 2016 | -52 942 243 | 26 539 007 | 50,13 |
| 2017 | -74 220 509 | 31 253 835 | 42,11 |
| 2018 | -53 983 726 | 35 920 910 | 66,54 |
| 2019 | -29 512 481 | 42 851 778 | 145,20 |
| 2020 | -49 879 052 | 15 287 810 | 30,65 |
| 2021 | -46 211 095 | 30 528 342 | 66,06 |
| 2022 | -109 540 827 | 50 248 936 | 45,87 |
| 2023 | -106 339 484 | 56 439 612 | 53,07 |
| 2024 | -82 232 142 | 61 103 419 | 74,31 |
| 2025 | -92 008 703 | 65 230 749 | 70,90 |
