Turizmde çeşitlilik tartışması!

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un 2025 yılına ilişkin değerlendirmelerinde Türkiye turizminin artık yalnızca deniz–kum–güneş ekseninde ilerlemediği; kültür ve inanç turizmi, doğa ve ekoturizm, arkeoloji, sağlık ve termal, gastronomi, kongre-fuar, kruvaziyer ve kış turizmi gibi alanlarda ürün çeşitliliğinin hızla arttığı vurgulandı. Ancak mevcut ziyaretçi amaçlarına ilişkin veriler, turizmdeki çeşitlenmenin sınırlı düzeyde kaldığına işaret ediyor.

Ziyaret amaçlarında büyük değişim yok

Turizm Databank’tan Erol Karabulut tarafından derlenen bilgilere göre, Son 15 yıla ait veriler incelendiğinde, Türkiye’ye gelen ziyaretçilerin yüzde 67–68’inin “gezi, eğlence, dinlence ve kültür” başlığı altında toplandığı görülüyor. Bu oranın yıllar içinde kayda değer bir değişim göstermemesi, turizmin ana motivasyonunun büyük ölçüde aynı kaldığını ortaya koyuyor.

Ziyaretçilerin yaklaşık yüzde 19–20’si yakın ziyareti amacıyla gelirken, bu oran da uzun süredir sabit seyrediyor. Alışveriş amaçlı gelenlerin oranı yüzde 2,9 seviyesinde ve 2019’dan bu yana belirgin bir artış göstermedi.

Sağlık ve iş turizminde gerileme

Bakanlığın çeşitlilik vurgusuna karşın, bazı özel ilgi alanlarında gerileme dikkat çekiyor. Sağlık turizmi amacıyla gelenlerin oranı yüzde 2,2 düzeyinde ve 2019’dan bu yana düşüş eğiliminde. Benzer şekilde iş amaçlı ziyaretlerin oranı yüzde 2,5 civarında olup 2013’ten beri geriliyor.

“Diğer amaçlarla” gelenlerin oranı yüzde 1,9 seviyesinde ve uzun süredir değişmiyor. Eğitim amaçlı gelenler yüzde 0,6 civarında görünse de fiili oranın daha düşük olduğu belirtiliyor. Dini amaçlı ziyaretler ise yüzde 0,16 ile oldukça sınırlı bir paya sahip ve bu alanda da 2012’den bu yana düşüş var.

Detaylı veriler açıklanmıyor

Uzmanlar, “gezi, eğlence, dinlence, kültür” başlığının oldukça geniş bir çerçeve sunduğunu ve alt kırılımların açıklanmamasının turizmde gerçek ürün çeşitliliğinin ölçülmesini zorlaştırdığını belirtiyor. Kültür, gastronomi, ekoturizm, arkeoloji ya da inanç turizmi gibi alanlara ilişkin ayrı istatistiklerin paylaşılmaması, bu alanlardaki büyümenin net biçimde izlenmesini engelliyor.

Kruvaziyer ve diğer alanlarda netlik ihtiyacı

Deniz yoluyla gelen yolcu sayısının yaklaşık 2,5 milyon seviyesine ulaştığı ve 2013 yılındaki zirveye yeniden yaklaşıldığı ifade ediliyor. Ancak kruvaziyer turizminin toplam turizm içindeki payı ile kongre, fuar ve kış turizmine ilişkin düzenli ve karşılaştırılabilir veriler kamuoyuna sunulmadığı için sektörün gerçek dönüşüm hızı konusunda belirsizlik sürüyor.

Uzmanlardan şeffaflık çağrısı

Turizm Databank’tan Erol Karabulut’a göre, Türkiye’nin turizmde çeşitlendiğine dair resmi söylemin sağlıklı biçimde değerlendirilebilmesi için alt turizm türlerine ilişkin detaylı ve düzenli verilerin açıklanması gerekiyor. Aksi halde genel başlıklar altında toplanan veriler, turizmdeki yapısal değişimi net biçimde ortaya koymaya yetmiyor.

Karabulut, kültür, inanç, gastronomi, doğa, sağlık, kongre ve kış turizmine dair somut istatistiklerin paylaşılması halinde değerlendirmelerin daha sağlıklı yapılabileceğini belirtiyor.