Turizmin 1 trilyon TL'lik gizli devi! Gastronomi

2026 yaz sezonuna güçlü bir ivmeyle giren Türkiye turizmi, gözünü Kültür ve turizm Bakanlığı’nın belirlediği 68 milyar dolarlık dev hedefe dikti. Ancak bu büyümenin sürdürülebilir kılınması, sadece turist sayılarıyla değil, yarattığı katma değerle ölçülüyor.

Konuyla ilgili kritik değerlendirmelerde bulunan en İTO Restoran ve Yiyecek-İçecek Hizmetleri Komite Başkanı Ebru Koralı, Türkiye genelindeki 135 bin kayıtlı yeme-içme noktasının, otel ve mutfak ekipleriyle birlikte yaklaşık 2 milyon kişilik devasa bir istihdam yarattığını vurguladı. 2025 sonu verileriyle Gastronomi ekseninde 1 trilyon TL büyüklüğünde bir ekonomi oluştuğunun altını çizen Koralı, 2026 yazının "gastronomiyle yaratılan değerin konuşulacağı bir dönem" olması gerektiğini söyledi.

"Mesele tabağın arkasındaki hikaye"

Günümüz gezginleri için yemeğin; sağlık, iyi yaşam (wellness), kültür ve yerellik ile iç içe geçmiş bütünsel bir yapı anlamına geldiğini belirten Koralı, özellikle üst gelir grubundaki turistlerin destinasyon seçiminde gastronomiyi ilk sıraya koyduğunu ifade etti. Koralı, dönüşümü şu sözlerle özetledi:

"Artık mesele tabağın arkasındaki hikâye; ürünün kaynağı, üreticisi, bölgenin mutfak kültürü ve yerel tarifleri önem taşıyor. Başarılı destinasyonlar gastronomiyi sadece restoranlarla değil, yerel kimliğin bir parçası olarak tarım ve mevsimsel döngü ile birlikte ele alıyor."

Şehirlerin gastronomi rotaları kopuk: "Ajanda Şart"

Gastronomi turizminde en büyük eksikliğin, şehirlerin bu değerleri bütüncül bir yaklaşımla kurgulayamaması olduğunu dile getiren Ebru Koralı, her şehrin acilen kendi "Gastronomi Ajandası"nı oluşturması gerektiğini savundu. Turistin yerel üreticileri görmek, pazarları gezmek ve gastronomi atölyelerine katılmak istediğini ancak bu rotaların birbirinden kopuk olması nedeniyle neyi nerede bulacağını bilemediğini aktaran Koralı; bu ajandaların merkezinde coğrafi işaretli ürünlerin, yerel kooperatiflerin ve bölgesel lezzet duraklarının yer alması gerektiğini belirtti.

Görünürlük seyahat öncesinde başlıyor: Dijitalleşme vurgusu

Araştırmaların, gastronomi odaklı seyahatlerin çok büyük bir bölümünün yolculuk başlamadan planlandığını ve rezervasyonların önceden yapıldığını gösterdiğini söyleyen Koralı, dijitalleşmenin kritik önemine dikkat çekti: "Seyahat kararı çoğu zaman yolculuk başlamadan veriliyor. Bu nedenle şehirlerin gastronomi rotalarının dijital platformlarda görünür olması, çok dilli içeriklerle desteklenmesi ve harita altyapıları ile entegre olması gerekir. Turist yerel değerleri tesadüfen keşfetmemeli; şehirler bunu erişilebilir hale getirmeli."

Sektörde "Görünmeyen Kriz": Nitelikli insan kaynağı

Gastronomi turizminin kalıcı başarısı için üreticiden şefe, kooperatiflerden otellere kadar tüm paydaşların aynı dili konuşması gerektiğini hatırlatan Koralı, sektörün en büyük yumuşak karnını ise "nitelikli insan kaynağı eksikliği" olarak tanımladı. Yaz sezonu öncesinde işletmelerin ciddi bir personel sıkıntısı yaşadığını belirten Koralı, "Gastronominin sürdürülebilirliği yalnızca ürünle değil, insan kaynağıyla mümkün. Aynı kalitede ürün sunumu, güçlü servis anlayışı ve mutfak kültürünün doğru aktarılması bu turizmin temel yapı taşıdır" uyarısında bulundu.

Yeni trendler: Sağlık, yerellik ve anlatı

Gastronomi turizminin dünyada artık longevity (uzun ve sağlıklı yaşam), wellness ve fonksiyonel beslenme eksenine kaydığını belirten Koralı, Türkiye'nin zeytinyağı, fermente ürünler ve taze otlara dayalı mutfağıyla bu alanda doğuştan lider olduğunu söyledi. 1 trilyon TL’lik ekonomik hacmin bu potansiyeli kanıtladığını belirten Koralı, bu gücün kalıcı bir değere dönüşmesi için güçlü bir anlatıya ve uluslararası görünürlük stratejilerine ihtiyaç duyulduğunu ifade etti