Antalya Ticaret ve Sanayi Odası Şubat Ayı Meclis Toplantısı, ATSO Meclis Üyeleri'nin katılımıyla yapıldı. ATSO Meclis Salonu'nda Meclis Başkanı İzzet Bayar'ın başkanlığında gerçekleşen toplantıda ekonomideki son gelişmeler ve sektörel konular dile getirildi.Toplantının açılışında bir konuşma yapan ATSO Başkanı Davut Çetin, oda çalışmalarının yanı sıra, ekonomi ve kent gündemine dair değerlendirmelerde bulundu.Rusya krizi bütün Antalya ekonomisini etkilemeye başladıTurizm ve tarımda Rusya ambargosuyla başlayan sıkıntının bütün Antalya ekonomisini etkilemeye başladığına dikkat çeken Başkan Davut Çetin şöyle konuştu:'Turizmde bunun üzerine bir de terör meselesi eklendi. Bildiğiniz gibi Rusya turizm ve tarımla ilgili kararları Kasım ayı sonunda aldı. Biz Aralık ayı başında ilgili bakanlıklara Antalya'nın kayıp riskini ve çözüm önerilerimizi açıklayan bir rapor gönderdik. Ama basına vermedik, moral bozmamak için konuşmadık. Sonra yabancı basında erken rezervasyon düşüşleri yazıldı, bunları da konuşmadık. Bu geçen 2 aylık dönemde sektörlerle toplandık. Başbakan Yardımcısı Sayın Mehmet Şimşek, Dışişleri Bakanımız Sayın Mevlüt Çavuşoğlu, Gümrük ve Ticaret Bakanımız Sayın Bülent Tüfekçi, Tarım, Gıda ve Hayvancılık Bakanımız Sayın Faruk Çelik, Kültür ve Turizm bakanımız Sayın Mahir Ünal, Çalışma ve Sosyal güvenlik Bakanımız Sayın Süleyman Soylu ile görüştük. Sayın Çelik ve Ünal ile değişik vesilelerle birkaç kez görüştük. Odalar Birliği turizm konusunda beklentileri içren bir raporu Kültür ve Turizm Bakanımıza sundu. Bütün Bakanlarımız konuya hakim, ilgili ve yapıcı bir tutum sergilemiş ve çeşitli önlemlerin alınacağını ifade etmişlerdir.''Ocak ayında gelen turist sayısı da Rusya'da %81, Almanya'da %16, Hollanda'da %20, toplamda %17 düştü. Şubat ayındaki toplam kayıp %21 düzeyinde. Bu aylar elbette gösterge olamaz. Ama Almanya, İngiltere gibi pazarlarda erken rezervasyonların düştüğü de basında yer aldı.
Böyle giderse turizmde %25-30 civarında kayıp yaşayabiliriz. Eğer dış ve iç koşullar olumlu yönde gelişirse son aylarda toparlanma olabilir ve Rusya pazarında bile beklediğimizden daha iyi sonuç alabiliriz. Ama en kötüsüne hazırlanmak gerekir ki, zararı en aza indirelim. kuşkusuz ümidimiz siyasi ilişkilerin ve durumun düzelmesi ve sezonu kayıpsız geçirmektir.Biz risklere Aralık ayı başında dikkat çekmiştik. Fazla birşey değişmeyince ve basında artık erken rezervasyon düşüşleri yazılınca raporu basınla paylaştık ki, artık biraz hızlı davranılsın. Dünya kadar şey söyledik, ama Madonna konusu öne çıktı. Turizm paketiÖnemli değil, sonunda dün yeni önlemler açıklandı. Önlemler şu şekilde ilan edildi:1-) 1 Nisan- 31 Mayıs arasında tüm ülkelerden Alanya Gazipaşa, Antalya, Muğla Dalaman, Muğla Bodrum, İzmir Adnan Menderes, Kütahya Zafer Havalimanlarına tüm ülkelerden turist getiren A Grubu seyahat acentalarına uçuş başı 6 bin dolar destek. Karar önceden alınmıştı zaten.2-) 26 ülkeden en az 400 bin turist getiren A Grubu seyahat acentalarına kredi garanti fonu teminatı ile 100 milyon TL kredi kullanma imkanı. Bu da daha önce alınmış bir karardı, ülke sayısı 13'den 26'ya çıkarıldı.Acenta desteklerinin küçük ölçekli acentalara da verilmesi gerekir. Sektörde alternatif turizmde uzmanlaşmış, uçaklarda belirli sayıda koltuk alarak turist getiren çok sayıda acenta bulunuyor. Desteğin bu acentaları da kapsaması çok daha yararlı olurdu.3-) İhtiyaç durumunda BDDK tarafından kredilerin yeniden yapılandırılması. Bu en önemli konulardan birisiydi, ancak somut bir karar alınmadı.4-) Bakanlık belgeli yat limanları, rıhtım iskeleler için ihracatçı statüsü verildi5-) Konaklama ile deniz turizmi tesislerinden bir önceki yıl 750 bin dolar döviz getirenler ihracatçı sayılacaklar. (1 milyon dolar şartı 750 bin dolara indirildi).6-) Çevreye duyarlı tesislere su, atık su gibi bedeller için en düşük tarife uygulanacak.7-) Bakanlık tahsisli konaklama tesislerinden alınan kira bedelleri 2016 yılı ödemeleri ertelenmesi ve 3 eşit taksit şekilde ödenmesi kararı alındı.Başbakana teşekkürÖncelikle şunu söylemek isterim. Sayın Başbakanın bakanlarla birlikte basın toplantısı yaparak turizmi ele alması, sorunun anlaşıldığını, izlendiğini göstermesi bakımından önemlidir. Bunun için teşekkür ediyoruz.Ancak, beklentilerimiz ve alınan kararlar arasında halen önemli bir fark kalmıştır. Birkaç maddeyle bunu açıklayayım.1. Uçak desteği ve acenta kredi desteği geçen yıl başlamış desteklerdi. Nisan ve Mayıs ayında charter uçaklarına 6 bin dolarlık uçak desteği elbette önemlidir. Ancak, bu desteğin kararı gecikmiştir ve 31 Mayıs'a kadar destek de artık yeterli değildir. Bakanlığa bu sürenin uzatılması için yetki verileceği söyleniyordu. Ancak bir karar çıkmadı. Dolayısıyla uçak desteği süresi uzatılmalıdır.2. Antalya'da turizm, tarım sektörleri ve ayrıca tedarikçi sektörlere de 1 yıllık borç ertelemesi veya ödeme tatili ve düşük faizli kredi sağlanması gereklidir.Afet desteği Antalya'da artık sorun turizmi ve tarımı aşmıştır. Bu iki sektörün tedarikçileri, gıda sektörü, tekstil, inşaat, boya, mobilya gibi bütün sektörler etkilenmektedir.Sayın Başbakan tarımda, terör durumunda nasıl afet desteği veriyorsak, ihtiyaç duyulduğu takdirde turizme de uygulanacaktır dedi. Bu doğru bir yaklaşım, ancak beklemeye gerek yoktur. BDDK'nın kredi yapılandırması uygulama kararı zaman kaybetmeden alınmalı ve Antalya'da krizden etkilenen bütün işletmeleri kapsamalıdır.Birçok ülke benzer durumlar yaşadı. 2014'te Rusya Avrupa'ya karşı ambargo koyduğunda Avrupa Birliği çeşitli önlemler aldı. Tunus, Mısır, hatta Paris'teki terör olayından sonra Fransa turizmde kriz yaşadı. Tunus 1 yıl borç ertelemesi getirdi. Paris terör saldırısından sonra turizm ve ticaret işletmelerine 6 ay borç ertelemesi ve kredi desteği sağlandı. 2009 krizinde benzer sıkıntıyı İspanya ve Yunanistan yaşadılar ve benzer önlemler aldılar.Dolayısıyla Bunu Tunus, Malta, Fransa yaptı, biz neden yapamıyoruz? Elbette burada seçici, objektif olmak gerekir. Bunun uygulanması için bakanlıklar arası bir komisyon kurulur, biz de gerekirse üye veririz. Başvuru alınır, incelenir ve kriterlere göre uygulanır. Diğer ülkeler nasıl uyguladıysa bizde de aynısı olur. Türkiye'de kamu borcunun düşük olmasıyla, bütçe açığının düşük olmasıyla, mali disiplinle övünüyoruz. Türkiye, Tunus'un, Malta'nın alabildiği önlemleri alabilecek güçtedir.3. Turizm sektörüne istihdam desteği verilmesi en önemli konulardan birisidir. Ancak, geçen yıl Sayın Başbakan, TOBB şurasında benim konuşmam sırasında araya girerek bunun yapıldığını, biz izah edince de yapılacağını söylemişti. Ancak bu karar bir türlü çıkmadı. Bakanlıklar istihdam desteği için bir formül geliştiremediler. Mecliste olan geçici istihdam düzenlemesinin turizme destek olacağı söylendi, ancak bunun yeterli olmayacağı görülmektedir. İstihdam desteği mutlaka yeniden ele alınmalıdır.4. Sayın Başbakandan direkt tarifeli seferler konusunda da müjde bekliyorduk, o da olmadı. Antalya turizminin dış hatlarda direkt tarifeli sefer sorunu maalesef devam etmektedir. Uçakla 2-3 saatlik yerler İstanbul aktarmasıyla 7-8 saate çıkmaktadır.
Böyle giderse turizmde %25-30 civarında kayıp yaşayabiliriz. Eğer dış ve iç koşullar olumlu yönde gelişirse son aylarda toparlanma olabilir ve Rusya pazarında bile beklediğimizden daha iyi sonuç alabiliriz. Ama en kötüsüne hazırlanmak gerekir ki, zararı en aza indirelim. kuşkusuz ümidimiz siyasi ilişkilerin ve durumun düzelmesi ve sezonu kayıpsız geçirmektir.Biz risklere Aralık ayı başında dikkat çekmiştik. Fazla birşey değişmeyince ve basında artık erken rezervasyon düşüşleri yazılınca raporu basınla paylaştık ki, artık biraz hızlı davranılsın. Dünya kadar şey söyledik, ama Madonna konusu öne çıktı. Turizm paketiÖnemli değil, sonunda dün yeni önlemler açıklandı. Önlemler şu şekilde ilan edildi:1-) 1 Nisan- 31 Mayıs arasında tüm ülkelerden Alanya Gazipaşa, Antalya, Muğla Dalaman, Muğla Bodrum, İzmir Adnan Menderes, Kütahya Zafer Havalimanlarına tüm ülkelerden turist getiren A Grubu seyahat acentalarına uçuş başı 6 bin dolar destek. Karar önceden alınmıştı zaten.2-) 26 ülkeden en az 400 bin turist getiren A Grubu seyahat acentalarına kredi garanti fonu teminatı ile 100 milyon TL kredi kullanma imkanı. Bu da daha önce alınmış bir karardı, ülke sayısı 13'den 26'ya çıkarıldı.Acenta desteklerinin küçük ölçekli acentalara da verilmesi gerekir. Sektörde alternatif turizmde uzmanlaşmış, uçaklarda belirli sayıda koltuk alarak turist getiren çok sayıda acenta bulunuyor. Desteğin bu acentaları da kapsaması çok daha yararlı olurdu.3-) İhtiyaç durumunda BDDK tarafından kredilerin yeniden yapılandırılması. Bu en önemli konulardan birisiydi, ancak somut bir karar alınmadı.4-) Bakanlık belgeli yat limanları, rıhtım iskeleler için ihracatçı statüsü verildi5-) Konaklama ile deniz turizmi tesislerinden bir önceki yıl 750 bin dolar döviz getirenler ihracatçı sayılacaklar. (1 milyon dolar şartı 750 bin dolara indirildi).6-) Çevreye duyarlı tesislere su, atık su gibi bedeller için en düşük tarife uygulanacak.7-) Bakanlık tahsisli konaklama tesislerinden alınan kira bedelleri 2016 yılı ödemeleri ertelenmesi ve 3 eşit taksit şekilde ödenmesi kararı alındı.Başbakana teşekkürÖncelikle şunu söylemek isterim. Sayın Başbakanın bakanlarla birlikte basın toplantısı yaparak turizmi ele alması, sorunun anlaşıldığını, izlendiğini göstermesi bakımından önemlidir. Bunun için teşekkür ediyoruz.Ancak, beklentilerimiz ve alınan kararlar arasında halen önemli bir fark kalmıştır. Birkaç maddeyle bunu açıklayayım.1. Uçak desteği ve acenta kredi desteği geçen yıl başlamış desteklerdi. Nisan ve Mayıs ayında charter uçaklarına 6 bin dolarlık uçak desteği elbette önemlidir. Ancak, bu desteğin kararı gecikmiştir ve 31 Mayıs'a kadar destek de artık yeterli değildir. Bakanlığa bu sürenin uzatılması için yetki verileceği söyleniyordu. Ancak bir karar çıkmadı. Dolayısıyla uçak desteği süresi uzatılmalıdır.2. Antalya'da turizm, tarım sektörleri ve ayrıca tedarikçi sektörlere de 1 yıllık borç ertelemesi veya ödeme tatili ve düşük faizli kredi sağlanması gereklidir.Afet desteği Antalya'da artık sorun turizmi ve tarımı aşmıştır. Bu iki sektörün tedarikçileri, gıda sektörü, tekstil, inşaat, boya, mobilya gibi bütün sektörler etkilenmektedir.Sayın Başbakan tarımda, terör durumunda nasıl afet desteği veriyorsak, ihtiyaç duyulduğu takdirde turizme de uygulanacaktır dedi. Bu doğru bir yaklaşım, ancak beklemeye gerek yoktur. BDDK'nın kredi yapılandırması uygulama kararı zaman kaybetmeden alınmalı ve Antalya'da krizden etkilenen bütün işletmeleri kapsamalıdır.Birçok ülke benzer durumlar yaşadı. 2014'te Rusya Avrupa'ya karşı ambargo koyduğunda Avrupa Birliği çeşitli önlemler aldı. Tunus, Mısır, hatta Paris'teki terör olayından sonra Fransa turizmde kriz yaşadı. Tunus 1 yıl borç ertelemesi getirdi. Paris terör saldırısından sonra turizm ve ticaret işletmelerine 6 ay borç ertelemesi ve kredi desteği sağlandı. 2009 krizinde benzer sıkıntıyı İspanya ve Yunanistan yaşadılar ve benzer önlemler aldılar.Dolayısıyla Bunu Tunus, Malta, Fransa yaptı, biz neden yapamıyoruz? Elbette burada seçici, objektif olmak gerekir. Bunun uygulanması için bakanlıklar arası bir komisyon kurulur, biz de gerekirse üye veririz. Başvuru alınır, incelenir ve kriterlere göre uygulanır. Diğer ülkeler nasıl uyguladıysa bizde de aynısı olur. Türkiye'de kamu borcunun düşük olmasıyla, bütçe açığının düşük olmasıyla, mali disiplinle övünüyoruz. Türkiye, Tunus'un, Malta'nın alabildiği önlemleri alabilecek güçtedir.3. Turizm sektörüne istihdam desteği verilmesi en önemli konulardan birisidir. Ancak, geçen yıl Sayın Başbakan, TOBB şurasında benim konuşmam sırasında araya girerek bunun yapıldığını, biz izah edince de yapılacağını söylemişti. Ancak bu karar bir türlü çıkmadı. Bakanlıklar istihdam desteği için bir formül geliştiremediler. Mecliste olan geçici istihdam düzenlemesinin turizme destek olacağı söylendi, ancak bunun yeterli olmayacağı görülmektedir. İstihdam desteği mutlaka yeniden ele alınmalıdır.4. Sayın Başbakandan direkt tarifeli seferler konusunda da müjde bekliyorduk, o da olmadı. Antalya turizminin dış hatlarda direkt tarifeli sefer sorunu maalesef devam etmektedir. Uçakla 2-3 saatlik yerler İstanbul aktarmasıyla 7-8 saate çıkmaktadır.
