Havada kriz büyüyor, iptaller ve fiyat artışları kapıda

Hindistan’ın üç büyük havayolu şirketi Air India, IndiGo ve SpiceJet, artan yakıt maliyetleri karşısında hükümete acil destek çağrısı yaptı.

Ülke içi havacılık pazarının yaklaşık yüzde 90’ını kontrol eden şirketler, acil yardım sağlanmaması halinde faaliyetlerini durdurma riskiyle karşı karşıya olduklarını bildirdi.

Orta Doğu’daki gerilimin tırmanmasının ardından şirketlerin operasyonları yüzde 15 gerilerken, kerosen (jet yakıtı) fiyatlarındaki sert artış, malî baskıyı derinleştirdi. Son 48 saatte yakıt maliyetleri yüzde 60 yükselirken, bu kalem şirket giderlerinin yaklaşık üçte ikisini oluşturmaya başladı.

Sektörü temsil eden Hindistan Havayolu Şirketleri Federasyonu, acil malî destek ve vergi indirimi talep etti. 

Yetkililer ise başkent Yeni Delhi’de şimdilik yakıt arzını güvence altına almak amacıyla vergi ayarlamalarına odaklanıyor.

Krizin etkileri sahada da hissediliyor. Air India, günde 100 uluslararası uçuşu iptal etmeyi planladığını açıkladı.

Bu gelişmeler, Hindistan’ın havacılık alanındaki büyüme hedeflerini de baskı altına alıyor. Buna rağmen hükümet, 2031 yılına kadar 50 yeni havalimanı inşa etme planını sürdürüyor.

Küresel ölçekte baskı altında

Öte yandan, küresel ölçekte de havacılık sektörü artan yakıt fiyatlarının baskısı altında. 

Finansal araştırma ve analiz şirketi Bernstein tarafından yayımlanan bir rapora göre, Avrupa’da jet yakıtı fiyatı ton başına 1.500 ila 2.000 dolar aralığına yükselerek, geçen ay İran’a saldırılar öncesine kıyasla iki kattan fazla arttı.

Yakıt giderlerinin genellikle havayolu gelirlerinin yüzde 20 ila yüzde 40’ını oluşturduğuna dikkat çeken analistler, bilet fiyatlarında ciddî artışlar ya da etkin riskten korunma stratejileri olmadan sektörün faaliyet zararına sürüklenebileceği uyarısında bulunuyor.

Rapora göre, Ryanair ve Lufthansa gibi şirketler yüksek yakıt koruma oranları sayesinde daha dirençli konumda bulunurken, Air France-KLM ve IAG gibi gruplar daha kırılgan bir görünüm sergiliyor.

Artan maliyetler karşısında birçok havayolu şirketi, zarar eden uçuşları azaltarak kapasiteyi daraltma yoluna gidiyor. Bu strateji, piyasada arzı sıkılaştırarak ortalama bilet fiyatlarının yükselmesine yol açıyor.

Uzmanlara göre, yüksek yakıt fiyatlarının kalıcı hale gelmesi durumunda, borçluluğu yüksek ve kâr marjı düşük şirketler üzerindeki baskı artarken, daha güçlü bilançolara sahip şirketlerle aralarındaki farkın açılması bekleniyor.